Sprzęgło – oznaki zużycia

Sprzęgło to nie tylko tarcza cierna, to skomplikowany system mechaniczny i hydrauliczny, a awaria choćby jednego jego elementu rzutuje na pracę pozostałych. Już choćby przez to prawidłowa diagnoza objawów zużycia sprzęgła jest zarówno ważna, jak i wymagająca, a im szybciej i trafniej ją przeprowadzicie, tym mniejsze czekają Was koszty. Jak taką diagnozę należy przeprowadzić? Jakie oznaki daje zużyte sprzęgło i na co wskazują poszczególne objawy?

Typowe objawy zużycia sprzęgła

Do zużycia sprzęgła rzadko dochodzi nagle. Najczęściej jest to proces stopniowy, dający początkowo szereg subtelnych, z czasem coraz bardziej oczywistych sygnałów. Ignorowanie tych symptomów może prowadzić do poważnego uszkodzenia skrzyni biegów. Jakie są to najczęściej sygnały? Najważniejsze objawy zużycia sprzęgła, to:

• biorące wysoko sprzęgło – pedał musi być puszczony niemal całkowicie, aby samochód zaczął efektywnie przenosić napęd;
• nietypowe dźwięki – szumy, grzechotanie lub stuki dochodzące z okolic skrzyni biegów;
• wyczuwalne wibracje – szarpanie autem przy ruszaniu lub drgania odczuwalne na pedale sprzęgła i całej karoserii;
• zapach spalenizny – ten charakterystyczny, gryzący zapach przegrzanej tarczy ciernej trudno pomylić z czymkolwiek innym. Zwykle pojawia się po intensywnym manewrowaniu lub próbie gwałtownego przyspieszenia.

Wszystkie opisane wyżej objawy zużycia sprzęga są tak naprawdę objawami wtórnymi. Objawem pierwotnym, który może prowadzić do każdego z nich, jest ślizganie się sprzęgła. Czym jest to zjawisko?

Ślizganie się sprzęgła

Tarcza sprzęgła należy do części eksploatacyjnych, a więc do części o ograniczonej żywotności. W tym przypadku żywotność ta zależy przede wszystkim od stylu jazdy kierowcy, a jej zużycie objawia się głównie utratą współczynnika tarcia, czyli tzw. ślizganiem.  Ślizganie się sprzęgła to najbardziej charakterystyczny objaw zużycia tarczy ciernej. Występuje, gdy okładziny cierne są zbyt cienkie, aby wytrzymać moment obrotowy silnika. Jak możecie łatwo stwierdzić, czy sprzęgło faktycznie uległo zużyciu i zaczęło się ślizgać? W postawieniu prawidłowej diagnozy pomoże Wam test sprzęgła pod obciążeniem, który możecie przeprowadzić w następujący sposób:

Krok 1. Wrzucacie najwyższy możliwy bieg (np. 5. lub 6.) przy prędkości ok. 60–80 km/h.

Krok 2. Następnie gwałtownie wciskacie pedał gazu do samego końca.

Krok 3. Jeśli obroty silnika natychmiast rosną, ale samochód przyspiesza z opóźnieniem lub w nie przyspiesza proporcjonalnie do wzrostu obrotów, otrzymujecie potwierdzenie, że tarcza Waszego sprzęgła już się ślizga.

Znajdź model swojego auta

Wybierz auto

i sprawdź atrakcyjną ofertę zestawów sprzęgieł w naszym sklepie

Trudności ze zmianą biegów

Kiedy zmiana biegu wymaga siły, słychać zgrzyty, a wrzucenie pierwszego biegu lub wstecznego na postoju jest praktycznie niemożliwe, oznacza to, że sprzęgło nie jest w stanie się w pełni wysprzęglić. Przyczynami tego, że sprzęgło nie oddziela całkowicie napędu od skrzyni biegów, mogą być:

• awaria hydrauliki – uszkodzenie pompy sprzęgła, wysprzęglika, albo po prostu zapowietrzenie układu;
• uszkodzenie docisku – pęknięcie membrany dociskowej lub jej odkształcenie uniemożliwia prawidłowe odepchnięcie tarczy;
• krzywa tarcza/docisk – nierównomierne zużycie powierzchni lub jej przegrzanie zakłóca rozłączanie się sprzęgła.

Chyba najgorszym możliwym objawem zużycia sprzęgła jest całkowita niemożność włączenia biegu przy pracującym silniku. Coś podobnego świadczy o tym, że układ nie rozłącza się już w ogóle. Dalsza jazda w takim stanie może zniszczyć synchronizatory w skrzyni biegów, co prowadzi do bardzo kosztownego remontu.

Zużycie łożyska wyciskowego

Łożysko wyciskowe jest odpowiedzialne za nacisk na sprężynę docisku i z tego też powodu jest cały czas używane przy każdej kolejnej zmianie biegu. Awaria łożyska daje bardzo wyraźne objawy akustyczne w postaci szumów, odgłosów tarcia i terkotania. Ten charakterystyczny szum, chrobotanie lub terkotanie słyszalne jest jednak tylko wtedy, gdy pedał sprzęgła został wciśnięty do podłogi. Po zwolnieniu pedału hałas ustaje.

Uwaga! W nowszych rozwiązaniach, w których łożysko zostało zintegrowane z wysprzęglikiem, awaria łożyska prowadzi zawsze do wymiany wysprzęglika.

Wibracje i szarpanie przy ruszaniu

Teb objaw często zwiastuje uszkodzenie najbardziej skomplikowanego elementu sprzęgła, jakim jest koła dwumasowe lub sam docisk. Do wibracji i szarpania przy ruszaniu (szczególnie na zimnym silniku), dochodzi wówczas, gdy:

• wewnętrzne sprężyny tłumiące koła dwumasowego straciły swoją elastyczność i nie są w stanie efektywnie pochłaniać drgań;
• nierównomiernie zużyta lub przegrzana powierzchnia docisku uniemożliwia właściwy docisk tarczy;
• nastąpił wyciek oleju ze skrzyni biegów na tarczę sprzęgła.

Każda z oznak zużycia sprzęgła powinna być dla Was sygnałem alarmowym – alarmowym, a więc bez popadania w panikę. Wychwytując niepokojące sygnały odpowiednio szybko, macie czas na spokojny wybór nowych, odpowiednich części sprzęgła na iParts.pl, a nawet na konsultacje z naszymi ekspertami, którzy z chęcią pomogą Wam dokonać jak najlepszego wyboru. Pamiętajcie jednak, że odwlekanie wymiany zużytego sprzęgła nie prowadzi do niczego dobrego. Im później się za to zabierzecie, tym większa szansa na to, iż trzeba będzie poszerzyć zakres praco o wymianę dodatkowych części.

FAQ

Co to znaczy, że sprzęgło "bierze wysoko" i dlaczego jest to oczywisty objaw jego zużycia?

Biorące wysoko sprzęgło oznacza, że aby nastąpiło pełne zazębienie tarczy i docisku, pedał sprzęgła musi być prawie całkowicie zwolniony (wysoko nad podłogą). Jest to typowy objaw zużycia tarczy ciernej sprzęgła. Co do zasady bowiem, im cieńsza jest tarcza, tym większą drogę musi pokonać docisk, aby ją zablokować.

Czy tuning silnika wpływa na żywotność sprzęgła?

Zdecydowanie tak. Chip tuning podnosi moment obrotowy silnika, który jest głównym obciążeniem dla sprzęgła. Sprzęgło fabryczne projektowane jest z pewnym marginesem bezpieczeństwa, ale znaczne podniesienie momentu (np. o 20-30%) może sprawić, że tarcza sprzęgła zacznie się ślizgać niemal natychmiast, zwłaszcza na niskich obrotach.

Czy istnieją samochody bez sprzęgła?

W kontekście braku pedału sprzęgła chodzi tu o samochody z automatycznymi skrzyniami biegów. W nich również występuje element rozłączający napęd, ale kierowca nie musi nim sterować. Całkowity brak sprzęgła, jako odrębnego układu, to już domena aut elektrycznych.