Gdzie jest sprzęgło w samochodzie, a gdzie pedał sprzęgła?

Elementy samochodu, które jeszcze wczoraj wydawały się absolutną podstawą, dziś zaczęły nagle znikać. Banalne pytanie o to, gdzie jest sprzęgło, stało się świetnym pretekst do krótkiego omówienia współczesnej inżynierii. Coraz więcej kierowców przesiadło się bowiem na „automaty”, hybrydy i „elektryki”, w których ten trzeci pedał już nie występuje. Ale czy oznacza to, że mechanizm rozłączający napęd zniknął razem z nim? Sprawdźmy, gdzie ukrywa się sprzęgło w pojazdach tego typu i dlaczego wciąż jest najważniejsze dla kultury jazdy.

Sprzęgło i pedał sprzęgła w samochodach z klasyczną przekładnią manualną

Manualna (ręczna) skrzynia biegów to dla wielu sama radość z jazdy. Z nią kierowca naprawdę czuje, jak pracuje silnik. Wymaga jednak precyzyjnego wyczucie lewej stopy,  szczególnie gdy w aucie jest dużo koni, które trzeba okiełznać!

Pedał sprzęgła

1. Lokalizacja – pedał sprzęgła znajduje się zawsze skrajnie po lewej stronie w przestrzeni na nogi.
2. Funkcja – jego rolą jest mechaniczne rozłączanie napędu pomiędzy silnikiem a skrzynią biegów, co pozwala na swobodną, płynną zmianę biegu, zabezpieczając zębatki przed uszkodzeniem.

Sprzęgło

• Lokalizacja – sprzęgło to duży, okrągły mechanizm schowany w obudowie, bezpośrednio pomiędzy silnikiem a skrzynią biegów.
• Budowa i rola – sprzęgło składa się z tarczy sprzęgłowej, docisku i łożyska wyciskowego. Kiedy zdejmujemy nogę z pedału, docisk przyciska tarczę do koła zamachowego silnika, przekazując moc na koła.

Opisany tu zestaw sprzęgła przenosi całą moc i moment obrotowy Waszej maszyny, co oznacza, że jest jednym z najważniejszych układów w samochodzie (i każdym innym posiadającym go pojeździe), a więc musi składać się z części jak najwyższej jakości – dokładnie z takich, jakie znajdziecie na iParts.pl.

Kliknij w przycisk

Wybierz auto

i wyszukaj części sprzęgła w bogatej ofercie iParts.pl

Ewolucja sprzęgła samochodowego w ostatnich dekadach

Skoro tak łatwo znaleźć sprzęgło i jego pedał, to dlaczego pytanie „gdzie jest sprzęgło” nadal się pojawia? Ponieważ nowoczesna inżynieria stworzyła mechanizmy zastępcze, zwalniające nas z konieczności wciskania pedału, w ogóle usuwając go z samochodu. Przykłady?

• Sprzęgło w skrzyniach automatycznych hydrokinetycznaych – w tradycyjnym automacie, często spotykanym w komfortowych SUV-ach, pedału sprzęgła w ogóle nie ma. Jego rolę przejmuje konwerter momentu obrotowego (hydrokinetyk), wykorzystując płyn hydrauliczny pozwalający płynnie ruszać z miejsca. To eleganckie rozwiązanie eliminuje szarpanie, ale dla fanów sportowej jazdy jest ciut za miękkie.
• Sprzęgło w dwusprzęgłowej skrzyni biegów (DSG/DCT) – automaty dwusprzęgłowe, powszechnie stosowane w usportowionych modelach, to prawdziwy majstersztyk. Mamy tu do czynienia z dwoma fizycznymi sprzęgłami – jednym dla biegów parzystych, a drugim dla nieparzystych – ale pedału sprzęgła nie ma ani jednego. Oba sprzęgła są sterowane automatycznie i błyskawicznie. W trakcie jazdy system ma już zasprzęglony kolejny bieg na drugiej tarczy, dzięki czemu zmiana przełożenia jest superszybka i gładka.
• Sprzęgło w samochodach hybrydowych (HEV/PHEV) – tutaj sprzęgła służą nie tyle do zmiany biegów, ile do zarządzania energią i do płynnego łączenia obu silników. W zaawansowanych hybrydach mamy często tzw. mokre sprzęgła, których zadaniem jest płynne dołączanie silnika spalinowego do pracy z jednostką elektryczną lub całkowite odłączanie silnika spalinowego, gdy jedziemy na samym prądzie.

Jaki wniosek płynie z tego krótkiego przeglądu rozwoju sprzęgła? Przede wszystkim taki, że sprzęgło w samochodach staje się zaawansowanym przełącznikiem – koniecznym dla ich efektywności, ale całkowicie niewidocznym dla użytkownika.

Ostateczny brak sprzęgła w samochodach elektrycznych

Jeśli szukacie auta, w którym sprzęgło rzeczywiście przestało istnieć, to powinny Was zainteresować współczesne samochody elektryczne. Dlaczego trudno w nich uświadczyć jakiegokolwiek sprzęgła? Przede wszystkim ze względu na stałe przełożenie. Silniki elektryczne dają nam ogromny moment obrotowy dostępny od samego startu. Dzięki temu w większości modeli nie jest już potrzebna złożona skrzynia biegów, a co za tym idzie – rozłączające napęd sprzęgło. Auta elektryczne mają tylko jedno, stałe, zoptymalizowane przełożenie.

I tak nasza podróż w poszukiwaniu sprzęgła dobiegła końca. Przeszliśmy od czystej mechaniki, po zaawansowaną elektronikę. Co będzie następne? Czy wkrótce kierowcy zaczną pytać, gdzie jest kierownica? Tego nie można wykluczyć!

FAQ

Ile sprzęgieł ciernych posiadają nowoczesne automatyczne skrzynie dwusprzęgłowe?

Skrzynie te posiadają dwa niezależne zestawy sprzęgieł (jedno dla biegów parzystych, drugie dla nieparzystych). Ich pracą steruje komputer, dzięki czemu zmiana biegu jest ultraszybka i  nim jeden bieg zostanie rozłączony, drugi jest już gotowy do zasprzęglenia.

W jakich sytuacjach w autach ze skrzynią manualną najczęściej dochodzi do uszkodzenia koła dwumasowego?

Koło dwumasowe uszkadzane jest najczęściej z powodu dużych obciążeń mechanicznych przy niskich obrotach, gwałtownych szarpnięć, a także agresywnego ruszania z piskiem opon. Jego uszkodzenie jest często efektem przeciążenia, a nie samego zużycia ciernego tarczy.

Czy istnieją 7-biegowe, ręczne skrzynie biegów?

Oczywiście, taką przekładnię zamontowano w Porsche 911. Jego siódmy bieg, choć czysto manualny, działał niczym dodatkowe, ekonomiczne przełożenie. Służy do obniżenia obrotów i redukcji spalania podczas długiej, szybkiej jazdy na autostradzie, co pokazuje, że nawet w sporcie myśli się o efektywności.