Czy po wymianie amortyzatorów trzeba ustawić zbieżność?

Wymiana amortyzatorów to ważny krok w dbaniu o zawieszenie pojazdu. Czy jednak na jej wykonaniu wszystko się kończy? A może należy wykonać jeszcze jakieś czynności serwisowe? Odpowiedź brzmi: tak, należy. Z całą pewnością nie wolno zapominać tu o sprawdzeniu i ewentualnym ustawieniu geometrii kół, ze szczególnym uwzględnieniem ich zbieżności. Bez tego możemy doprowadzić do szeregu niepożądanych konsekwencji, które nie tylko wpłyną na stan Waszego portfela, ale przede wszystkim na Wasze bezpieczeństwo na drodze.

Amortyzatory a geometria kół. Dlaczego połączenie obu tych kwestii jest tak ważne?

Zacznijmy od podstaw, czyli od tego, czym właściwie jest zbieżność kół i dlaczego jest tak istotna.

Zbieżność kół to nic innego jak kąt, pod jakim koła na jednej osi samochodu skierowane są względem siebie. A mogą być skierowane lekko:

• do wewnątrz – zbieżność dodatnia,
• na zewnątrz – zbieżność ujemna, czyli rozbieżność.

W pewnym uproszczeniu, zbieżność decyduje o tym, czy koła toczą się równolegle do siebie, czy też „przeciągają się” wzajemnie. Nieprawidłowa zbieżność to prosta droga do problemów, takich jak:

• nierównomierne zużycie opon,
• „ściąganie” samochodu – pojazd może samoczynnie zmieniać kierunek jazdy,
• pogorszenie stabilności prowadzenia pojazdu,
• zwiększone zużycie paliwa.

W jaki sposób wymiana amortyzatorów wpływa na geometrię kół? Bardzo prosto. Amortyzator nie jest tylko elementem tłumiącym drgania, jest także integralną częścią całego układu zawieszenia, często stanowiąc element kolumny McPhersona łączącej koło z karoserią. Wymiana amortyzatora – nawet na identyczny model – niemal zawsze zmienia fabryczne ustawienia kątów zawieszenia. Dlaczego? Wszystko przez:

• luzy montażowe – nawet minimalne luzy w otworach montażowych mogą spowodować przesunięcie całego zespołu koła;
• drobne różnice w częściach – mimo standardów produkcji, nowe części mogą mieć minimalne różnice w tolerancjach wymiarowych w stosunku do starych;
• przebieg montażu – niezależnie od precyzji, podczas demontażu i montażu zawsze dochodzi do minimalnych przesunięć, wystarczających do tego, aby zaburzyć pierwotną geometrię kół.

Wszystkie te problemy dotyczą zarówno amortyzatorów przednich, jak i tylnych. Choć na tylnej osi wpływ na zbieżność może wydawać się mniejszy, nadal jest obecny i równie istotny dla stabilności pojazdu.

Kiedy i dlaczego należy ustawiać zbieżność (geometrię) kół po wymianie amortyzatorów?

Odpowiedź na to pytanie jest prosta i jednoznaczna – geometrię kół ustawiamy zawsze po wymianie amortyzatorów. Potraktujcie to jako zasadę, nie jako opcję. Niestety, często można  usłyszeć, że „przecież to tylko amortyzatory, po co ruszać zbieżność?”. Jest to bardzo niebezpieczne podejście, który może drogo kosztować.

A co dokładnie ustawiamy, po wymianie amortyzatorów? Głównym parametrem ulegającym zmianie po takiej wymianie jest zbieżność. Jednak podczas profesjonalnej regulacji geometrii sprawdzane są również inne kąty, takie jak:

• kąt pochylenia koła (camber) – pod jakim koło odchyla się od pionu;
• kąt wyprzedzenia sworznia zwrotnicy (caster) – wpływający na stabilność kierunku jazdy i na powrót kierownicy do pozycji centralnej.

Wszystkie te parametry razem tworzą spójny system wpływający na zachowanie pojazdu. Zaniedbanie ich ustawienia po wymianie amortyzatorów może skutkować:

• szybkim i nierównomiernym zużyciem opon;
• niestabilnością samochodu podczas jazdy – Wasze auto może „pływać” po drodze, reagując z opóźnieniem na każdy ruchy kierownicą, czasem nawet samoczynnie zmieniając tor jazdy;
• pogorszeniem bezpieczeństwa;
• zwiększonymi oporami toczenia, a więc i wspominanym już wzrostem zużycia paliwa

A czy geometrię kół ustawiamy wyłączne po wymianie amortyzatorów? Nic z tych rzeczy! Czynność tę należałoby przeprowadzić również po:

• każdej poważnej ingerencji w układ kierowniczy lub układ zawieszenie (wymiana drążków kierowniczych, końcówek drążków, wahaczy, sworzni itp.);
• uderzeniu w dużą dziurę, krawężnik lub inną przeszkodę mogącą naruszyć zawieszenie;
• zauważeniu objawów nieprawidłowej geometrii kół (np. nierównomierne zużycie opon, „ściąganie” samochodu z toru jazdy czy piszczenie opon na zakrętach).

Profilaktyka i dobra praktyka z zakresu konserwacji pojazdów zaleca, aby sprawdzać geometrię kół raz w roku lub co 20-30 tys. przejechanych. km.

Ile kosztuje ustawienie zbieżności/geometrii kół? Na jaki wydatek warto się przygotować?

Koszt ustawienia zbieżności lub pełnej geometrii kół różni się w zależności od regionu i typu warsztatu, zwykle jednak oscyluje w granicach kilkudziesięciu do stu kilkudziesięciu złotych. I nawet gdyby przyszło Wam zapłacić za tę usługę nieco więcej, pamiętajcie, że to i tak jest niewielki koszt w porównaniu do potencjalnych strat, jakie niesie za sobą jazda z kołami ustawionymi nieprawidłowo. W końcu same tylko przedwcześnie zużyte opony to wydatek rzędu kilkuset złotych, nie licząc już Waszego bezpieczeństwa, które przecież nie ma ceny.

FAQ

Czy wymiana amortyzatorów przednich i tylnych w równym stopniu wpływa na konieczność ustawienia zbieżności?

Tak, chociaż na tylnej osi wpływ na zbieżność może wydawać się mniejszy. Nadal jednak jest on obecny i równie istotny dla stabilności pojazdu. Zawsze po wymianie amortyzatorów zaleca się ustawienie geometrii kół, ponieważ nawet minimalne przesunięcia mogą zaburzyć ich pierwotne ustawienia.

Czy zużyte amortyzatory mogą mieć wpływ na zużycie innych elementów zawieszenia?

Tak, zużyte amortyzatory mogą znacząco przyspieszyć zużycie innych elementów zawieszenia i układu kierowniczego. Nieskuteczne tłumienie drgań prowadzi do przenoszenia większych obciążeń na sprężyny, łożyska kół, sworznie wahaczy, tuleje gumowo-metalowe (silentblocki) oraz końcówki drążków kierowniczych. Może to skutkować ich szybszym zużyciem, luzami i koniecznością wcześniejszej wymiany.

Od kiedy stosuje się amortyzatory w samochodach i jaki był ich pierwotny cel?

Pierwsze rozwiązania mające na celu tłumienie drgań w pojazdach pojawiły się już na początku XX wieku, ale współczesne amortyzatory, w formie zbliżonej do dzisiejszej, zaczęły być powszechnie stosowane od lat 30. ubiegłego wieku. Ich pierwotnym celem było przede wszystkim zwiększenie komfortu podróżowania poprzez wyeliminowanie nadmiernego kołysania się pojazdu na nierównościach. Wraz z rozwojem motoryzacji zrozumiano jednak, że ich kluczową rolą jest zapewnienie stabilności i przyczepności kół do nawierzchni.