Systemy kontroli ciśnienia w oponach

Bardzo częstą przyczyną utraty powietrza w oponie jest stopniowe ulatnianie się powietrza, co zwykle pozostaje niezauważone, aż do chwili, kiedy jest za późno. Obecnie większość firm oferuje różne systemy wczesnego ostrzegania, które informują kierowcę o utracie powietrza w oponie. Oprócz tego, od 1 listopada ubiegłego roku wszedł w życie przepis o obowiązkowym wyposażeniu każdego nowego samochodu w czujniki ciśnienia powietrza w ogumieniu.

Co to są czujniki TPMS i do czego służą?

System TPMS (Tire Pressure Monitoring System) odpowiada za monitorowanie ciśnienia w oponach samochodu. Zadaniem TPMS jest regularna kontrola czy w oponach znajduje się prawidłowe ciśnienie. Brak odpowiedniego ciśnienia, a głównie różnica ciśnienia w pojedynczych oponach mają bowiem bardzo istotny wpływ na komfort jazdy, a także użytkowanie samochodu w sytuacjach awaryjnych – hamowanie i gwałtowne manewry. Zbyt niskie ciśnienie negatywnie odbija się także na spalaniu, a zbyt wysokie na komforcie jazdy.

Problemem okazuje się sytuacja w której przeciętny kierowca nie jest w stanie wyczuć różnicy ciśnienia w oponach. W codziennej eksploatacji istnieje możliwość przeoczenia różnicy nawet na poziomie 1 bara. Co więcej trzeba liczyć się z ukształtowaniem podłoża, które znacznie pogarsza ocenę wzrokową. W związku z tym skonstruowano czujniki ciśnienia w ogumieniu, które na bieżąco kontrolują ciśnienie w oponach. Użytkownik może cieszyć się spokojną i przyjemną jazdą, a regularnie dostarczane informacje pozwolą zareagować mu w odpowiednim czasie.

Systemy monitorujące ciśnienie w samochodzie można podzielić na dwa rodzaje, ze względu na zasadę działania: bezpośrednie i pośrednie.

System bezpośredni (aktywny)

Urządzenie do kontroli ciśnienia jest zazwyczaj umieszczone w oponach – obok zaworu powietrza. System aktywny został wyposażony w czujnik ciśnienia, nadajnik radiowy i własne zasilanie. Umożliwia to udostępnienie dokładnej informacji komputerowi pokładowemu o wartości ciśnienia w każdej oponie, która wyświetlana jest na ekranie. Zestrojenie czujników ciśnienia z komputerem jest bardzo precyzyjne, co pozwala uzyskać niezwykle dokładne parametry. Dobrej jakości czujniki potrafią wykryć różnicę rzędu 0.2 bar. Warto zaznaczyć, że po każdej wymianie ogumienia system wymaga zresetowania i wczytania nowych danych.

Z popularnych czujników aktywnych eksperci wymieniają dwuczęściowe czujniki TSS-BERU – czujnik i zawór montowane są oddzielnie, co pozwala dopasować położenie czujnika do geometrii felgi. Bardzo popularny jest także system SIEMENS/VDO, gdzie czujnik i zawór tworzą jedną całość. Niestety, takie rozwiązanie wymaga kalibracji, co może być sporym utrudnieniem ze względu na niewielką liczbę warsztatów specjalistycznych posiadających odpowiedni sprzęt.

System pośredni (pasywny)

System pośredni to w pewnym sensie imitacja systemu TPMS. Układy ABS i ESP na bieżąco otrzymują informacje od własnych czujników o liczbie obrotów poszczególnych kół. Wyższe ciśnienie zwiększa realną średnicę koła i na odwrót. Pośredni system odczytuje informacje, liczy obroty kół i jeśli wykryje różnicę, przekazuje odpowiedni raport kierowcy samochodu w postaci kontrolki nieprawidłowego ciśnienia w oponach. System nie monitoruje jednak ciśnienia w ogumieniu, co jest zasadniczą jego wadą, a jedynie wykrywa różnicę w średnicy jednego z kół.

Pierwsze systemy opierające się tylko na informacji o liczbie obrotów kół były stosunkowo niedokładne. Ciśnienie musiało spaść o około 20-30 procent, by system mógł wykryć ewentualne nieprawidłowości. Obecnie nieco udoskonalone systemy pośrednie opierają się także na innych informacjach i są w stanie znacznie lepiej wykryć wszelkie odstępstwa od normy – są to m.in. występowanie wibracji kół czy zmiana obciążenia samochodu w trakcie gwałtownych manewrów.

Eksploatacja samochodu z czujnikami kontroli ciśnienia

Prostsze i niedoskonałe rozwiązania są zawsze tańsze, czego nie polecamy. Czujniki są podatne na uszkodzenia w trakcie demontażu opony. Ponadto system wymaga kalibracji po wymianie opon, a nie każdy warsztat posiada do tego urządzenia. Czujniki systemu bezpośredniego są podatne na awarie, a także stosunkowo szybko zużywają się ich baterie. Czujniki średnio kosztują około 200-400 zł za sztukę, co w przypadku wymiany ze względu na zużycie baterii oznacza koszt około 1000 zł. Zdecydowanie najlepszym rozwiązaniem jest posiadanie dwóch kompletów kół z oponami letnimi i zimowymi by uniknąć ryzyka uszkodzenia czujników w trakcie zmiany kół.

FAQ

Co to jest system TPMS i do czego służy?

TPMS (Tire Pressure Monitoring System) monitoruje ciśnienie w oponach, informuje kierowcę o nieprawidłowym ciśnieniu, poprawia bezpieczeństwo, ekonomię paliwa i komfort jazdy, wykrywając spadki ciśnienia niewyczuwalne dla kierowcy.

Czym różni się system bezpośredni od pośredniego?

Bezpośredni mierzy ciśnienie w każdej oponie za pomocą czujników przy zaworze i wysyła dane do komputera. Pośredni wykorzystuje czujniki ABS/ESP do porównania prędkości obrotowej kół i wykrywa różnice średnicy, nie mierząc bezpośrednio ciśnienia.

Czy TPMS wymaga kalibracji po wymianie opon?

Tak. Po każdej wymianie kół system bezpośredni często wymaga resetu i ponownego zestrojenia z komputerem. Nie każdy warsztat ma odpowiedni sprzęt do kalibracji, zwłaszcza dla zintegrowanych czujników.

Jakie są koszty i problemy eksploatacyjne czujników bezpośrednich?

Czujniki kosztują zwykle 200–400 zł za sztukę. Baterie zużywają się i wymagają wymiany (często wymiana całego czujnika), czujniki mogą ulec uszkodzeniu przy demontażu opony, co generuje dodatkowe koszty serwisu.

Jak najlepiej chronić czujniki TPMS podczas sezonowej wymiany kół?

Najlepiej mieć dwa komplety kół (letnie i zimowe) z zamontowanymi czujnikami, by unikać częstego demontażu opon i ryzyka uszkodzenia czujników oraz potrzeby powtarzanej kalibracji.